Stundin er upp runnin reistur er og afhjúpa skal minnisvarða drukknaðra og hrapaðra og þeirra sem látið hafa lífið í flugferðum á milli Vestmannaeyja og Reykjavíkur. Á slíkri stund saknaðar kærleika og minninga, hefjum vér hug vorn til hæðirnar til þín algóði faðir, sem hefur verið og verður athvarf einstaklinga heimila og ættjarða um ár og aldir. Þú einn getur grætt undir hjartans , og þerrað tár þeirra sem sakna og þrá. Allri íslensku þjóðinni er kunnugt tilefnið fyrir þessum minnisvarða, því allt frá landnámstíð hafa Vestmannaeyingar, sem önnur sjávarbyggðarlög lands vort vors, orðið að sækja aðallífsbjörg út á hafið, fyrir  heimili byggðarlög og fósturjörð. Hér í Eyjum sem víðar á suðvesturlandi , er eins og vitað er,aðalbjargræðistími á dimmustu og hörðustu árstíð,þegar stormar og stórviðri geta fyrirvaralaust skollið yfir með ógn og dauða, eins og sagan greinir fyrr og síðar, en sérstaklega á hinni hálfnuðu 20 öld.  Ég kemst vart hjá því, sem ásjáandi og meðborgari þessarar kæru  byggðar um meginhluta ævi minnar að renna huganum til baka til hins liðna. Hinna harmþrungnu slysasögu Vestmannaeyja þegar stórviðri skullu yfir og marga vélbáta vantaði að kvöldi. Byggðin beið milli vonar og ótta, með margt kvíðandi hjarta. Að morgni hafði storminn lagt, nóttin að vikja fyrir degi, en djúp tilfinnanleg skörð voru oft höggvin í vinahópinn.En bjargræðis varð að afla, og leiðin lá óumflýjanlega út á hafið. Eitt sálmaskáldanna gefur í eftirfarandi versi sanna og fagra lýsingu af sjómannslífinu. 

Hin átakanlega slysasaga Vestmannaeyja,sem skráð er frá síðustu aldamótum, telur drukknaða 232 og hefst þessi sorgarsaga 16. mai 1901, er áraskipið Björgólfur frá Eyjafjöllum ferst við Klettsnef með 27 manns af 28 sem á skipinu voru þar af 8 konur. Fjórum dögum seinna ferst áraskip við Bjarnarey með 5 mönnum. Þannig byrjaði hin hálfnaða öld, og má segja að flest hinna liðinna ára hafi verið stórtæk með fórnir á altari ægis því af hinni áminnstu tölu hafa farist 19. vélbátar með allri áhöfn,auk þess hafa horfið á hafsbotn 35 vélbátar þar sem mannbjörg hefur yfirleitt orðið, en hjálpin oft borist á síðustu augnablikum, og í mörgum tilfellum í stórviðrum og svartnætti, þegar öll ljós vonar um hjálp voru að kulna út. Hér munu eflaust margir viðstaddir, sem minnast þessara augnablika, og flytja í hug og hjarta, guði lof og dýpstu þakkir fyrir lífgjöf á síðasta augnabliki. Hinn 11.ágúst 1935 á þjóðhátið í Herjólfsdal stofnaði Páll Oddgeirsson sjóð í þeim tilgangi að heiðra minningu drukknaðra við Vestmannaeyjar og í tengslum við þær,sem og þeirra,sem líf hafa látið í fjallaferðum hér í Eyjum. En eftir að flugferðir hefjast hér fyrir fáum árum millum Vestmannaeyja og Reykjavíkur skeður hér óvænt slysasaga. Hinn 7.mars 1948 ferst flugvél á leið frá Eyjum til Reykjavíkur með 4. mönnum,og voru 2 þeirra Vestmannaeyingar. Enn stærra sorgarél skellur yfir hinn 31. janúar síðastliðinn er flugvélin Glitfaxi ferst á leið millum Vestmannaeyja og Reykjavíkur og allir,sem með vélinni voru og 10 þeirra voru Vestmannaeyingar. Á hinni hálfnuðu öld hafa því farist 274 menn og konur. Í minnismerkinu skal geymast og varðveitast minning hinna mörgu, sem af slysförum hurfu oss sjónum á hinni hálfnuðu öld, sem og allra þeirra,er á þann hátt voru burt kallaðir fyrr á tímum. En vér biðjum þess í bljúgri bæn, að í ókominni framtíð megi sem fæstir sorgaratburðir bera að höndum,til þess að varðveitast í þessum minnisvarða. Sóknarnefnd Landakirkju afhendi ég minnismerkið til ævarandi varðveislu. Samtímis færi ég fram þá einlægu beiðni að nefnd og stjórn Landakirkju sjái svo um að unnið verði með alúð og umhyggju að gjöra hér fagran gróður blóma og trjálundi minnismerkinu og tilgangi þess til verðugs fegurðarauka. Í nafni allra syrgjenda,nær og fjær, sem og íbúa Vestmannaeyja, öldnum og óbornum, bið ég guð að gefa þessum sinn frið og að yfir honum megi hvíla alla tíma minninganna og kærleikans sól. Þið sjómenn Vestmannaeyja, sem enn standið í harðri baráttu hér blasir við yður og oss öllum hið táknræna minnismerki hins hraustbyggða, sterka, hugumstóra sjómanns, klæddum herklæðum lífsbjargar dáða og dugs með ljós í hægri hönd, veiðarfæri þeirra tíma á vinstri handlegg. Listamaðurinn hr Guðmundur Einarsson frá Miðdal hefur skilið hið íslenska sjómannslíf baráttuþrek og sögu, með miklum ágætum í þessari sönnustu mynd sem hér hefur verið reist. Ég minnist þess allt frá bernsku minni, að luktin, sem hér á eftir að vera í hægri hönd sjómannsins sem reistur er í dag fyrir ókomna tíma var fyrr á tímum formannsins förunautur og stoð hún var ljósið, sem lýsti á dimmri vetrarnótt, þegar formaðurinn vaknaði og þurfti ógreiða og óupplýsta vegu til að kalla á skipshöfn sína til sjóróðra. Nú var Kyndilmessa komin, logn var á og friður, útdráttur í Vestmannaeyjum. Nú kom luktin að góðum notum við að koma stórskipunum á flot. Í samfloti var haldið undir Löngu. Þar hófst hin fagri siður gamla tímans. Bæn var lesin með þeirra tíma trúarstyrk. Guð var beðinn að vera með í verki, gefa björg og bæja hættum frá skipi og skipshöfn,og signt yfir skipið. Nú var ferðin hafin í nafni hans, sem bundið getur öldur og bugað stormaher. Árarnar voru lagðar út í fullum hug og mætti, með anda bænarinnar og trúna á sigursæla för. Samhljómur allra var innanborðs í anda sálmaskáldsins.
 

Slysasaga Vestmannaeyja er fyrr sögð í þessum orðum mínum og nú flýjum vér í skjól vonarinnar og biðjum þess að  hinn beiski bikar slysfara megi frá oss líða. Margt styður þá björtu von. Batnandi skipakostur, stóraukið  öryggi, meiri þekking á vélum og margskonar framfarir, er varða öryggi fyrir lífi og eignum þeirra, sem sjóferðir og útgerð stunda. Ég ávarpa yður sjómenn Vestmannaeyja, sem standið hér við bautasteina horfinna stéttarbræðra yðar og hugur yðar mun hvarfla út á hafið, eins og okkar allra. Við stöndum öll í anda við hina votu gröf. Því er hér staður og stund til þess að flytja hér þá hugsjón, að sjómenn Vestmannaeyja taki í hug og hjarta hinn forna sið og lesi bæn í fyrstu sjóferð. Útdrætti á vertíð, sem að fornu.Væri þetta samboðið minningu við horfna sjómenn Vestmannaeyja, sem við minnumst í dag og sæmd ykkar að hefja þennan sjálfsagða trúarsið að nýju með sjómannastétt Íslands.Hugleiðum hvernig hinn kunni skipsstjóri, Þorsteinn Jónsson í Laufási, endar mál sitt í ævisögu, "Formannsævi í Eyjum".Honum farast þannig orð. Þó ég hafi snemma lært að treysta sjálfum mér, var mér líka kennt að traust á æðri máttarvöldum væri ekki síður nauðsynlegt. Eftir því sem árin hafa færst yfir mig hef ég betur sannfærst um þetta. Því bæri hverjum og einum að hafa þetta hugfast.
 

Að lokum sameinast hugur vor allra, í von, í kærleika.Hugur vor svífur út á hið mikla haf.Þar sem svo margir eiga einkavininn, og öðrum hvarflar hugur austur í kirkjugarð, eða enn aðrir á ókunna staði, en öll biðjum við um huggun í sorginni og endurfund á landi eilífðarinnar.Þar sem enginn vetur er né haust, en eilíft sumar endalaust. Megi friður og fegurð umvefja og blessa þennan minnisvarða, og minningarnar, sem í honum skulu varðveitast. Hér í skjóli Landakirkju, undir merki krossins,hinu dýrlega sigurmerki eilífa lífsins yfir dauðanum.
 

Til baka á heimasíðu